Ból przy oddychaniu – przyczyny, diagnostyka i kiedy wymaga pilnej pomocy

Ból przy oddychaniu to dolegliwość nasilająca się podczas wdechu lub wydechu, najczęściej związana z podrażnieniem opłucnej, chorobą płuc lub struktur klatki piersiowej. Może mieć charakter łagodny i mięśniowy, ale bywa również objawem stanów zagrażających życiu, takich jak zatorowość płucna czy zawał serca.

• Najczęściej wynika z zapalenia opłucnej lub zapalenia płuc
• Nagły, jednostronny ból może wskazywać na odmę opłucnową
• Silny ból z dusznością wymaga wykluczenia zatorowości płucnej
• Dolegliwości mogą mieć także przyczynę mięśniowo-nerwową
• Diagnostyka obejmuje badania obrazowe i ocenę kardiologiczną

Zobacz też: Duszność spoczynkowa – przyczyny, diagnostyka i stany zagrożenia życia

Czy zapalenie opłucnej i zapalenie płuc najczęściej powodują ból przy oddychaniu?

Ból przy oddychaniu bardzo często jest wynikiem zapalenia opłucnej lub zapalenia płuc, które prowadzą do podrażnienia zakończeń nerwowych w obrębie klatki piersiowej.

Zapalenie opłucnej powoduje charakterystyczny, ostry i kłujący ból nasilający się przy głębokim wdechu, kaszlu lub ruchu. Mechanizm polega na tarciu zmienionych zapalnie blaszek opłucnej podczas oddychania.

Zapalenie płuc może również wywoływać ból o charakterze opłucnowym, zwłaszcza gdy proces zapalny obejmuje obwodowe partie miąższu płucnego. Objawom zwykle towarzyszą gorączka, kaszel i duszność. W przebiegu COVID-19 także obserwowano dolegliwości bólowe związane z zajęciem tkanki płucnej.

Czy odma opłucnowa i zatorowość płucna są przyczyną nagłego bólu?

Nagły, ostry ból przy oddychaniu może wskazywać na odmę opłucnową lub zatorowość płucną i wymaga natychmiastowej oceny medycznej.

Odma opłucnowa polega na przedostaniu się powietrza do jamy opłucnej, co prowadzi do zapadnięcia się płuca. Objawem jest jednostronny, nagły ból w klatce piersiowej oraz duszność.

Zatorowość płucna powoduje zamknięcie tętnicy płucnej przez materiał zatorowy, najczęściej skrzeplinę. Niedokrwienie fragmentu płuca prowadzi do bólu opłucnowego i duszności. W badaniach klinicznych podkreśla się, że jednoczesne występowanie tachykardii i bólu nasilającego się przy oddychaniu zwiększa prawdopodobieństwo tego rozpoznania.

Do objawów wymagających pilnej interwencji należą:

• Nagły początek silnego bólu
• Postępująca duszność
• Spadek ciśnienia tętniczego
• Zaburzenia świadomości

Czy zawał serca i zapalenie osierdzia mogą powodować dolegliwości zależne od oddechu?

Ból przy oddychaniu może być także związany z chorobami serca, w tym zawałem serca oraz zapaleniem osierdzia.

Zawał serca zazwyczaj powoduje ból uciskowy, jednak w niektórych przypadkach dolegliwości mogą nasilać się przy głębokim wdechu, szczególnie gdy dochodzi do zajęcia osierdzia.

Zapalenie osierdzia wywołuje ostry ból zamostkowy, który często zmniejsza się w pozycji siedzącej z pochyleniem do przodu. Mechanizm obejmuje stan zapalny blaszek osierdzia i ich tarcie podczas ruchów serca.

W diagnostyce kluczowe znaczenie ma EKG oraz badania laboratoryjne w kierunku uszkodzenia mięśnia sercowego.

Czy przyczyną mogą być urazy żeber i nadwyrężenie mięśni?

Ból przy oddychaniu często ma podłoże mięśniowo-szkieletowe i wynika z urazów żeber, nadwyrężenia mięśni międzyżebrowych lub neuralgii międzyżebrowej.

Urazy żeber prowadzą do miejscowej bolesności nasilającej się przy ucisku i ruchu. Nadwyrężenie mięśni międzyżebrowych może pojawić się po intensywnym kaszlu lub wysiłku fizycznym.

Neuralgia międzyżebrowa powoduje ból promieniujący wzdłuż przebiegu nerwu międzyżebrowego. W takich przypadkach objawy często nasilają się przy ruchu tułowia.

Diagnostyka zwykle obejmuje:

• Badanie fizykalne
• RTG klatki piersiowej w celu wykluczenia zmian płucnych
• EKG przy podejrzeniu przyczyny sercowej

Q&A

Czy ból przy oddychaniu zawsze oznacza chorobę płuc?
Nie. Może wynikać także z problemów mięśniowych lub sercowych.

Kiedy należy wezwać pomoc medyczną?
Gdy ból pojawia się nagle, towarzyszy mu duszność lub objawy ogólne.

Czy stres może wywoływać ból w klatce piersiowej?
Tak, napięcie mięśniowe związane ze stresem może powodować dolegliwości bólowe, jednak zawsze należy wykluczyć przyczyny organiczne.

Jakie badanie wykonuje się najczęściej na początku?
Zwykle rozpoczyna się od RTG klatki piersiowej oraz EKG.

Źródła:

1. Konstantinides SV et al. ESC Guidelines on pulmonary embolism.
2. European Society of Cardiology (ESC). Guidelines for acute coronary syndromes.
3. Light RW. Pleural diseases. New England Journal of Medicine.
4. BTS Guidelines for the management of pneumothorax.
5. Harrison’s Principles of Internal Medicine. Chest pain and pleuritic syndromes.