Ból ucha zimą – dlaczego dolegliwości nasilają się w chłodnych miesiącach?

Ból ucha zimą to częsty problem, który nasila się wraz ze spadkiem temperatury i zwiększoną ekspozycją na zimne powietrze. W okresie zimowym ucho jest szczególnie narażone na działanie niskich temperatur, wiatru oraz nagłych zmian warunków otoczenia, co sprzyja zarówno dolegliwościom bólowym, jak i rozwojowi infekcji.

• Zimno i wiatr zwiększają wrażliwość struktur ucha na bodźce bólowe
• Nagłe zmiany temperatury sprzyjają zaburzeniom funkcji ucha środkowego
• Zimą częściej dochodzi do infekcji ucha z powodu osłabienia odporności
• Nieosłonięte ucho jest bardziej podatne na stan określany jako przewiane ucho

Zobacz też: E-zwolnienie przy przeziębieniu – kiedy warto skorzystać i jak działa?

Dlaczego zima sprzyja bólowi ucha?

Zima wiąże się z długotrwałą ekspozycją na chłodne powietrze oraz ograniczoną ochroną ucha przed czynnikami zewnętrznymi. Skóra i tkanki w obrębie ucha reagują na zimno obkurczeniem naczyń krwionośnych, co może prowadzić do pogorszenia ukrwienia i zwiększonej podatności na ból.

Dodatkowo w sezonie zimowym częściej przebywamy w ogrzewanych pomieszczeniach, a następnie wychodzimy na mróz. Takie gwałtowne zmiany temperatury stanowią istotny bodziec drażniący dla struktur ucha, zwłaszcza przewodu słuchowego i ucha środkowego.

Badania wskazują, że niska temperatura otoczenia może pośrednio zwiększać częstość infekcji górnych dróg oddechowych, które bardzo często współistnieją z dolegliwościami usznymi.

Jak niskie temperatury i wiatr wpływają na ucho?

Niskie temperatury powodują ochłodzenie tkanek ucha zewnętrznego, które nie jest chronione grubą warstwą mięśni ani tkanki tłuszczowej. W takich warunkach dochodzi do zwiększonej wrażliwości receptorów bólowych, co sprzyja odczuwaniu bólu nawet bez obecności infekcji.

Istotną rolę odgrywa również wiatr, który przyspiesza utratę ciepła z powierzchni ucha. To właśnie połączenie zimna i wiatru najczęściej prowadzi do stanu określanego jako przewiane ucho, objawiającego się bólem, uczuciem rozpierania lub pulsowania.

Długotrwałe wychłodzenie może także osłabiać lokalne mechanizmy obronne, ułatwiając wnikanie drobnoustrojów do struktur ucha.

Czym jest przewiane ucho i dlaczego zimą występuje częściej?

Przewiane ucho to potoczne określenie dolegliwości bólowych związanych z wychłodzeniem ucha i okolicznych tkanek. Zimą ryzyko tego stanu jest szczególnie wysokie ze względu na częste przebywanie na zewnątrz bez odpowiedniego nakrycia głowy.

Wychłodzenie wpływa bezpośrednio na przewód słuchowy, który reaguje skurczem naczyń i podrażnieniem zakończeń nerwowych. W efekcie pojawia się ból, który może promieniować do żuchwy lub skroni.

Stan ten nie zawsze oznacza infekcję, jednak badania pokazują, że przewiane ucho zwiększa podatność na rozwój zapalenia ucha, zwłaszcza przy współistniejącym osłabieniu odporności.

• Zimno i wiatr nasilają podrażnienie przewodu słuchowego
• Brak ochrony głowy zwiększa ryzyko przewiania ucha
• Przewiane ucho może poprzedzać infekcję ucha

Dlaczego zimą częściej dochodzi do infekcji ucha?

Ból ucha w okresie zimowym bardzo często jest związany z infekcją ucha, która rozwija się jako powikłanie infekcji górnych dróg oddechowych. Chłodne miesiące sprzyjają namnażaniu wirusów, a częstsze przebywanie w zamkniętych pomieszczeniach zwiększa ryzyko zakażeń.

Istotną rolę odgrywa trąbka Eustachiusza, której zadaniem jest wyrównywanie ciśnienia w uchu środkowym. W przebiegu infekcji jej drożność może być zaburzona, co prowadzi do gromadzenia się wydzieliny i rozwoju stanu zapalnego.

Zimą funkcjonowanie układu odpornościowego bywa osłabione, co dodatkowo zwiększa podatność na infekcje ucha, szczególnie u dzieci.

Czy zmiany temperatury nasilają ból ucha?

Zmiany temperatury działają drażniąco na struktury ucha, zwłaszcza gdy są nagłe i częste. Przejście z ciepłego pomieszczenia na mróz powoduje szybkie obkurczenie naczyń krwionośnych, co może wywoływać ból lub uczucie dyskomfortu.

Tego rodzaju bodźce są szczególnie niekorzystne dla osób z nadwrażliwością nerwów czuciowych w obrębie ucha lub z nawracającymi infekcjami. Zjawisko to tłumaczy, dlaczego ból ucha bywa bardziej nasilony zimą niż w innych porach roku.

Badania fizjologiczne potwierdzają, że częste wahania temperatury zaburzają lokalną homeostazę tkanek, zwiększając podatność na ból i stany zapalne.

Pytania i odpowiedzi

Czy ból ucha zimą zawsze oznacza infekcję?
Nie, ból ucha może wynikać wyłącznie z wychłodzenia i podrażnienia tkanek, bez obecności infekcji.

Dlaczego dzieci częściej skarżą się na ból ucha zimą?
U dzieci mechanizmy odpornościowe i anatomiczne, w tym funkcja trąbki Eustachiusza, są mniej dojrzałe, co sprzyja infekcjom i dolegliwościom bólowym.

Czy noszenie czapki naprawdę chroni przed bólem ucha?
Tak, odpowiednie nakrycie głowy ogranicza utratę ciepła i zmniejsza ryzyko wychłodzenia ucha oraz przewiania.

Źródła

• Schilder AG et al. Otitis media. Nature Reviews Disease Primers.
• Heikkinen T, Chonmaitree T. Importance of respiratory viruses in acute otitis media. Clinical Microbiology Reviews.
• Bluestone CD. Pathogenesis of otitis media. The Pediatric Infectious Disease Journal.