Chrapanie i obturacyjny bezdech senny (OBS) – przyczyny, skutki i leczenie

Chrapanie i bezdech senny to zaburzenia oddychania podczas snu, które mogą prowadzić do niedotlenienia organizmu i poważnych powikłań sercowo-naczyniowych. Choć chrapanie bywa bagatelizowane, w części przypadków stanowi objaw obturacyjnego bezdechu sennego wymagającego specjalistycznej diagnostyki i leczenia.

• Chrapanie może być objawem obturacyjnego bezdechu sennego
• OBS prowadzi do powtarzających się epizodów niedotlenienia
• Choroba zwiększa ryzyko nadciśnienia tętniczego i chorób serca
• Złotym standardem diagnostycznym jest polisomnografia
• Leczenie obejmuje aparat CPAP oraz aparaty wewnątrzustne

Zobacz też: Ból przy oddychaniu – przyczyny, diagnostyka i kiedy wymaga pilnej pomocy

Czy chrapanie zawsze oznacza obturacyjny bezdech senny (OBS)?

Chrapanie nie zawsze oznacza obturacyjny bezdech senny (OBS), jednak jest jego najczęstszym objawem i powinno skłonić do oceny ryzyka zaburzeń oddychania w czasie snu.

Chrapanie powstaje w wyniku wibracji tkanek miękkich gardła podczas przepływu powietrza przez zwężone drogi oddechowe. W OBS dochodzi do powtarzających się epizodów całkowitego lub częściowego zamknięcia górnych dróg oddechowych, trwających co najmniej 10 sekund. Badania epidemiologiczne wskazują, że choroba dotyczy kilku do kilkunastu procent dorosłej populacji.

Do czynników ryzyka należą:

• Nadwaga
• Spożywanie alkoholu przed snem
• Wady anatomiczne górnych dróg oddechowych
• Płeć męska i wiek średni

Jak niedotlenienie wpływa na nadciśnienie tętnicze i choroby serca?

Obturacyjny bezdech senny (OBS) prowadzi do cyklicznego niedotlenienia, które wywiera istotny wpływ na układ sercowo-naczyniowy.

Powtarzające się epizody spadku saturacji aktywują układ współczulny, zwiększają wydzielanie katecholamin i powodują wzrost ciśnienia tętniczego. W licznych badaniach wykazano silny związek między OBS a rozwojem nadciśnienia tętniczego opornego na leczenie.

Długotrwałe niedotlenienie sprzyja również rozwojowi chorób serca, w tym zaburzeń rytmu i niewydolności serca. Objawy takie jak poranne bóle głowy czy zmęczenie w ciągu dnia są efektem fragmentacji snu i przewlekłego niedotlenienia mózgu.

Na czym polega diagnostyka i rola polisomnografii?

Rozpoznanie obturacyjnego bezdechu sennego (OBS) opiera się na badaniu snu oraz analizie objawów klinicznych.

Polisomnografia jest złotym standardem diagnostycznym i umożliwia ocenę liczby epizodów bezdechu oraz stopnia niedotlenienia. Badanie rejestruje parametry oddychania, saturację krwi, czynność serca i aktywność mózgu podczas snu.

W niektórych przypadkach stosuje się uproszczone badania poligraficzne wykonywane w warunkach domowych, jednak pełna polisomnografia pozostaje najbardziej wiarygodną metodą oceny.

Jakie są metody leczenia i kiedy stosuje się aparat CPAP?

Leczenie obturacyjnego bezdechu sennego (OBS) zależy od stopnia zaawansowania choroby i obecności powikłań.

Aparat CPAP wytwarza stałe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych, zapobiegając ich zapadaniu się podczas snu. Badania kliniczne potwierdzają, że regularne stosowanie CPAP zmniejsza ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych i poprawia jakość życia.

W łagodniejszych przypadkach stosuje się aparaty wewnątrzustne, które wysuwają żuchwę do przodu i zwiększają drożność gardła. U wybranych pacjentów rozważa się zabiegi laryngologiczne korygujące wady anatomiczne.

Modyfikacja stylu życia obejmuje redukcję masy ciała, unikanie alkoholu przed snem oraz leczenie chorób współistniejących.

Q&A

Czy każde chrapanie wymaga leczenia?
Nie, jednak przewlekłe, głośne chrapanie z przerwami w oddychaniu wymaga diagnostyki.

Jakie objawy sugerują bezdech senny?
Należą do nich poranne bóle głowy, nadmierna senność w ciągu dnia i uczucie niewyspania.

Czy redukcja masy ciała może pomóc?
Tak, zmniejszenie masy ciała istotnie obniża nasilenie objawów.

Czy CPAP trzeba stosować do końca życia?
W wielu przypadkach leczenie jest długoterminowe, szczególnie przy utrzymujących się czynnikach ryzyka.

Źródła:

1. American Academy of Sleep Medicine. Clinical Practice Guideline for the Treatment of Obstructive Sleep Apnea.
2. Peppard PE et al. Increased prevalence of sleep-disordered breathing. American Journal of Epidemiology.
3. European Society of Cardiology. Sleep-disordered breathing and cardiovascular disease.
4. Marin JM et al. Long-term cardiovascular outcomes in obstructive sleep apnea. Lancet.
5. WHO. Global report on sleep health and respiratory disorders.