Świszczący oddech – przyczyny, diagnostyka i leczenie

Świszczący oddech to wysoki, świszczący dźwięk słyszalny podczas wydechu, wynikający ze zwężenia dróg oddechowych. Objaw ten najczęściej towarzyszy chorobom obturacyjnym płuc, ale może także wystąpić w przebiegu infekcji, reakcji alergicznych lub po aspiracji ciała obcego.

• Najczęstszą przyczyną jest astma oraz POChP
• Infekcje dróg oddechowych i zapalenie oskrzeli często wywołują przejściowe świsty
• Nagły świszczący oddech może wskazywać na reakcję alergiczną lub ciało obce
• Diagnostyka obejmuje spirometrię i badania obrazowe
• Leczenie zależy od przyczyny i obejmuje leki rozszerzające oskrzela

Zobacz też: Ból przy oddychaniu – przyczyny, diagnostyka i kiedy wymaga pilnej pomocy

Czy astma i przewlekła obturacyjna choroba płuc są główną przyczyną świszczącego oddechu?

Świszczący oddech najczęściej jest objawem astmy oraz przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), w których dochodzi do zwężenia światła oskrzeli.

W astmie mechanizm obejmuje przewlekły stan zapalny i nadreaktywność oskrzeli, prowadzące do ich skurczu i zwiększonej produkcji śluzu. Świsty mają charakter napadowy i często nasilają się w nocy lub nad ranem.

W POChP obturacja jest zwykle postępująca i związana z trwałymi zmianami w drogach oddechowych. Badania wskazują, że palenie tytoniu jest głównym czynnikiem ryzyka tej choroby. Objawom towarzyszą przewlekły kaszel i duszność wysiłkowa.

Czy zapalenie oskrzeli i inne infekcje dróg oddechowych mogą wywoływać świsty?

Świszczący oddech może pojawić się w przebiegu zapalenia oskrzeli oraz innych infekcji dróg oddechowych, zwłaszcza u dzieci.

Stan zapalny powoduje obrzęk błony śluzowej i zwiększoną produkcję wydzieliny, co prowadzi do zwężenia światła oskrzeli. W ostrych infekcjach, takich jak zapalenie krtani czy zapalenie tchawicy, świst może mieć charakter przejściowy i ustępować wraz z leczeniem zakażenia.

U dorosłych infekcje wirusowe mogą zaostrzać istniejące choroby obturacyjne. W takich przypadkach konieczne bywa zastosowanie leków rozszerzających oskrzela.

Czy reakcje alergiczne i ciało obce stanowią zagrożenie życia?

Nagły świszczący oddech może być objawem reakcji alergicznej lub aspiracji ciała obcego i w niektórych przypadkach stanowi zagrożenie życia.

Reakcje alergiczne prowadzą do obrzęku błony śluzowej i skurczu oskrzeli. W ciężkich przypadkach rozwija się anafilaksja z gwałtownym zwężeniem dróg oddechowych i spadkiem ciśnienia tętniczego.

Ciało obce w drogach oddechowych powoduje mechaniczne zwężenie światła oskrzeli. Objaw pojawia się nagle, często podczas jedzenia, i może być jednostronny.

Do objawów wymagających pilnej pomocy należą:

• Nagła duszność
• Sinica
• Trudności w mówieniu
• Utrata przytomności

Jak przebiega diagnostyka i jakie leczenie stosuje się w praktyce?

Diagnostyka świszczącego oddechu opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz badaniach dodatkowych.

Spirometria pozwala ocenić stopień obturacji i jej odwracalność po podaniu leku rozszerzającego oskrzela. W przypadku podejrzenia zmian strukturalnych wykonuje się RTG klatki piersiowej lub tomografię komputerową.

Leczenie obejmuje:

• Leki rozszerzające oskrzela
• Glikokortykosteroidy wziewne w chorobach zapalnych
• Leki przeciwhistaminowe w przypadku reakcji alergicznych

W niektórych sytuacjach konieczne jest leczenie przyczynowe, na przykład usunięcie ciała obcego lub kontrola refluksu żołądkowo-przełykowego.

Q&A

Czy każdy świszczący oddech oznacza astmę?
Nie. Może być spowodowany infekcją, alergią lub inną przyczyną obturacji dróg oddechowych.

Kiedy zgłosić się do lekarza?
Gdy objaw utrzymuje się, nawraca lub towarzyszy mu duszność.

Czy otyłość wpływa na nasilenie objawów?
Tak. Otyłość może nasilać duszność i zwiększać ryzyko chorób obturacyjnych.

Jakie badanie jest najważniejsze w diagnostyce?
Podstawowym badaniem czynnościowym jest spirometria.

Źródła:

1. Global Initiative for Asthma (GINA).
2. Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease (GOLD).
3. European Respiratory Society Guidelines on wheezing disorders.
4. World Allergy Organization Guidelines for Anaphylaxis.
5. Harrison’s Principles of Internal Medicine. Diseases of the respiratory system.